وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه » « 1 » است ، كه عمل را ذكر كرده و سنگينى را به آن نسبت داده است . و كوتاه سخن اينكه منظور از « وزن » سنگينى اعمال است ، نه صاحبان اعمال . آيه مورد بحث اثبات مىكند كه براى نيك و بد اعمال وزنى هست ، ليكن از آيه « أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَلِقائِه فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً » « 2 » استفاده مىشود كه اعمال حبط شده برايش وزنى نيست و تنها اعمال كسانى در قيامت سنجيده مىشود كه اعمالشان حبط نشده باشد ، پس هر عملى كه حبط نشده باشد چه نيك و چه بد ثقلى و وزنى دارد ، و ميزانى است كه آن وزن را معلوم مىكند . ليكن اين آيات در عين اينكه براى عمل نيك و بد ثقلى و وزنى قائل است در عين حال اين سنگينى را سنگينى اضافى مىداند ، به اين معنا كه حسنات را باعث ثقل ميزان و سيئات را باعث خفت آن مىداند ، نه اينكه هم حسنات داراى سنگينى باشد و هم سيئات ، آن وقت اين دو سنگين با هم سنجيده شود هر كدام بيشتر شد بر طبق آن حكم شود ، اگر حسنات سنگينتر بود به نعيم جنت و اگر سيئات سنگينتر بود به دوزخ جزا داده شود ، نه ، از ظاهر آيات استفاده مىشود كه ميزان اعمال از قبيل ترازو و قپان نيست تا فرض تساوى دو كفه در آن راه داشته باشد ، بلكه ظاهر آنها اين است كه عمل نيك باعث ثقل ميزان و عمل بد باعث خفت آن است ، چنان كه مىفرمايد : * ( « فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُه فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَمَنْ خَفَّتْ مَوازِينُه فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ » ) * و « فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُه فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَمَنْ خَفَّتْ مَوازِينُه فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خالِدُونَ » « 3 » و « فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُه فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُه فَأُمُّه هاوِيَةٌ وَما أَدْراكَ ما هِيَه نارٌ حامِيَةٌ » « 4 » .

--> ( 1 ) و در چنين روزى مردم دسته دسته بيرون مىشوند تا كرده هاى خود را ببينند ، پس هر كس به اندازه سنگينى ذره‌اى خير كرده باشد ، آن خير را مىبيند و هر كس به اندازه سنگينى ذره‌اى مرتكب شر شده باشد آن را مىبيند . سوره زلزال آيه 8 ( 2 ) آنان همان كسانند كه آيتهاى پروردگارشان را و همچنين معاد را انكار كردند و در نتيجه اعمالشان حبط شده و در قيامت برايشان ميزانى به پا نمىكنيم . سوره كهف آيه 105 ( 3 ) پس كسانى كه موازين اعمالشان سنگين شد آنان رستگارند ، و كسانى كه موازين اعمالشان سبك شد آنان كسانيند كه خود را زيانكار ساخته و در جهنم براى هميشه معذبند . سوره مؤمنون آيه 103 ( 4 ) اما هر كه موازينش گران است در عيشى پسنديده است ، و اما هر كه موازين وى سبك است ، پس جاى او هاويه است ، و تو چه مىدانى كه هاويه چيست ؟ آتشى است سوزنده . سوره قارعه آيه 11